การผ่าตัดเนื้องอกในสุนัขและแมว
ศูนย์การสัตวแพทย์ PKAH รังสิต

การผ่าตัดเป็นหนึ่งในแนวทางการรักษาหลักสำหรับเนื้องอกและมะเร็งในสัตว์เลี้ยง โดยมีเป้าหมายคือการ กำจัดก้อนเนื้อออกไปจากร่างกายให้มากที่สุด หรือทั้งหมดเท่าที่จะทำได้ เพื่อยืดอายุและปรับปรุงคุณภาพชีวิตของสัตว์เลี้ยง

1. การผ่าตัดเนื้องอก (Oncologic Surgery)

เป้าหมายหลักคือการ ตัดเนื้องอกออกให้หมดทั้งก้อน พร้อมกับ ขอบเขตเนื้อเยื่อปกติ (Margins) ที่อยู่รอบ ๆ เนื้องอก เพื่อให้แน่ใจว่าไม่มีเซลล์มะเร็งหลงเหลืออยู่

หลังการผ่าตัด สัตวแพทย์จะส่งชิ้นเนื้อที่ตัดออกมาทั้งหมดไปตรวจทาง พยาธิวิทยา (Histopathology) เพื่อยืนยันชนิดของเนื้องอก และที่สำคัญคือ ประเมินขอบเขตการผ่าตัด (Surgical Margins) ว่าสามารถกำจัดเซลล์มะเร็งได้หมดจดหรือไม่

2. เทคนิคพิเศษที่ใช้ในการผ่าตัดเนื้องอก

เนื่องจากการผ่าตัดมะเร็งมักต้องตัดเนื้อเยื่อออกเป็นบริเวณกว้าง สัตวแพทย์จึงอาจต้องใช้เทคนิคพิเศษในการปิดแผล:

• Skin Flap/Skin Graft: คือ การย้ายผิวหนังจากบริเวณใกล้เคียงหรือส่วนอื่นของร่างกายมาคลุมบาดแผลขนาดใหญ่
• Amputation: ในกรณีที่มะเร็งอยู่บริเวณปลายขาและมีโอกาสแพร่กระจายสูง การตัดขาออก (Amputation) อาจเป็นทางเลือกที่ช่วยชีวิตและลดความเจ็บปวด

3. การเตรียมตัวก่อนผ่าตัด

การเตรียมความพร้อมเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่ง เนื่องจากสัตว์ป่วยโรคมะเร็งมักมีสุขภาพอ่อนแอ หรืออาจมีภาวะแทรกซ้อนที่ต้องระวังในการวางยาสลบ

• การตรวจวินิจฉัยและประเมินระยะโรค: ต้องมีการตรวจร่างกาย ตรวจเลือด (การทำงานของตับ/ไต/การแข็งตัวของเลือด) เอกซเรย์/อัลตราซาวด์/CT scan เพื่อดูว่ามะเร็งแพร่กระจายไปยังต่อมน้ำเหลืองหรืออวัยวะอื่น ๆ หรือยัง
• งดน้ำงดอาหาร: งดอาหาร 8-12 ชั่วโมง และ งดน้ำ 4-6 ชั่วโมง ก่อนผ่าตัด (ขึ้นอยู่กับคำแนะนำเฉพาะของสัตวแพทย์) เพื่อป้องกันการสำลักระหว่างการวางยาสลบ
  

4. การดูแลหลังผ่าตัด

• การจัดการความเจ็บปวด: สัตวแพทย์จะให้ยาแก้ปวดที่เหมาะสมอย่างต่อเนื่อง
• การดูแลแผล: ป้องกันไม่ให้สัตว์เลี้ยงเลียหรือกัดแผล (ต้องใส่ลำโพง/ปลอกคอป้องกัน) และทำแผลตามนัด
• การควบคุมกิจกรรม: จำกัดการเคลื่อนไหวเพื่อป้องกันแผลปริ
• การรักษาร่วม: หากชิ้นเนื้อพบว่ายังคงมีเซลล์มะเร็งหลงเหลืออยู่ที่ขอบตัด (Non-clean margins) สัตวแพทย์อาจแนะนำการรักษาเสริม เช่น เคมีบำบัด (Chemotherapy) หรือ การฉายรังสี (Radiation Therapy) เพื่อทำลายเซลล์มะเร็งที่เหลืออยู่