การผ่าตัดซ่อมแซมกระดูกที่หักในสุนัขแมว

ศูนย์การสัตวแพทย์ PKAH รังสิต

การแก้ไขกระดูกหักในสุนัขและแมวมีเป้าหมายหลักคือ การทำให้กระดูกกลับมาสบกันในตำแหน่งที่ถูกต้อง (Alignment) และ การยึดให้มั่นคงที่สุด (Stability) เพื่อให้ร่างกายสามารถสร้างเนื้อกระดูกมาเชื่อมกันได้เองตามธรรมชาติเทคโนโลยีการรักษากระดูกหักในสัตว์ปัจจุบันก้าวหน้าไปมาก โดยแบ่งออกเป็น 2 แนวทางหลักดังนี้

1. การรักษาโดยไม่ผ่าตัด (Non-Surgical / Conservative)

มักใช้กับการหักที่ ไม่ซับซ้อน หรือกระดูกยังไม่แยกออกจากกันโดยสิ้นเชิง

การใส่เฝือก (Splint or Cast): เหมาะสำหรับกระดูกส่วนปลายขา (ใต้ข้อศอกหรือใต้เข่าลงไป) ในสุนัขหรือแมวที่อายุน้อยเพราะกระดูกจะสมานตัวเร็ว

ข้อจำกัด: สัตว์เลี้ยงมักจะรำคาญเฝือก อาจมีการกัดแทะ และหากดูแลไม่ดีอาจเกิดแผลกดทับหรือผิวหนังอักเสบใต้เฝือกได้

2. การรักษาโดยการผ่าตัด (Surgical Fixation)

เป็นวิธีมาตรฐานที่ช่วยให้สัตว์เลี้ยงกลับมาเดินได้เร็วที่สุด และลดโอกาสกระดูกต่อผิดรูป แบ่งเป็น 2 รูปแบบ:

ก. การยึดตรึงภายใน (Internal Fixation)

คือการฝังอุปกรณ์ลงไปในร่างกายเพื่อยึดกระดูกโดยตรง

• แผ่นเหล็กและสกรู (Bone Plate and Screws): เป็นวิธีที่มั่นคงที่สุด รับน้ำหนักได้ดีที่สุด เหมาะกับสุนัขพันธุ์ใหญ่หรือการหักที่รุนแรง

• แกนเหล็กกลางกระดูก (Intramedullary Pin - IM Pin): การสอดแท่งเหล็กเข้าไปในช่องว่างกลางกระดูก มักใช้ร่วมกับลวดพันกระดูก (Cerclage Wire) เหมาะกับการหักของกระดูกชิ้นยาว

ข. การยึดตรึงภายนอก (External Fixation)

การใช้แท่งเหล็กเจาะทะลุผิวหนังเข้าไปยึดกระดูก แล้วมีโครงสร้างเหล็กเชื่อมต่อกันอยู่ภายนอก

• ข้อดี: เหมาะสำหรับ "แผลเปิด" (Open Fracture) ที่มีเนื้อเยื่ออักเสบหรือติดเชื้อรุนแรง เพราะไม่ต้องฝังเหล็กแผ่นใหญ่ลงไปในจุดที่ติดเชื้อ

ข้อเสีย: เจ้าของต้องทำแผลบริเวณรอบๆ หัวตะปูที่โผล่ออกมาทุกวัน และต้องระวังไม่ให้โครงเหล็กไปกระแทกกับสิ่งของ

3. ปัจจัยที่ส่งผลต่อการหายของกระดูก

อายุ: สัตว์อายุน้อยกระดูกจะเชื่อมกันภายใน 3-4 สัปดาห์ ขณะที่สัตว์แก่โตเต็มที่อาจใช้เวลา 8-12 สัปดาห์ขึ้นไป

อาหาร: การได้รับโปรตีนและแคลเซียมที่เหมาะสม (แต่ห้ามเสริมแคลเซียมเองจนเกินพอดี เพราะอาจทำให้กระดูกผิดรูปได้)

การจำกัดบริเวณ (Crate Rest): นี่คือส่วนที่สำคัญที่สุด แม้จะผ่าตัดมาดีแค่ไหน แต่ถ้าสัตว์กระโดดหรือวิ่งก่อนกระดูกติด เหล็กที่ใส่ไว้อาจจะหักหรือหลุดได้

ข้อแนะนำสำคัญ: หากคุณพบว่าสัตว์เลี้ยงกระดูกหัก "ห้ามดัดหรือพยายามจัดกระดูกเอง" เพราะอาจไปทำลายเส้นประสาทและหลอดเลือดข้างเคียง ควรหาแผ่นไม้หรือกระดาษลังมารองขาแล้วพันผ้าเบาๆ ก่อนรีบนำส่งโรงพยาบาล