การผ่าตัดกระเพาะปัสสาวะในสุนัขและแมว 
Bladder surgery in dogs and cats.

เรียกว่า Cystotomy (ไซสโตโตมี) ซึ่งเป็นการเปิดแผลผ่าตัดเข้าไปในกระเพาะปัสสาวะเพื่อทำการรักษา โดยเหตุผลหลักในการผ่าตัดมีดังนี้

เหตุผลหลักในการผ่าตัดกระเพาะปัสสาวะ

• การนำนิ่วออก (Cystic Calculi Removal) เป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดในการทำผ่าตัดกระเพาะปัสสาวะ นิ่วบางชนิดไม่สามารถละลายได้ด้วยอาหารเฉพาะโรค หรือมีขนาดใหญ่เกินไปจนทำให้เกิดการอุดตันของท่อปัสสาวะ ซึ่งถือเป็นภาวะฉุกเฉิน
• การตัดชิ้นเนื้อ (Biopsy) เพื่อเก็บตัวอย่างเนื้อเยื่อไปตรวจวินิจฉัย เช่น เมื่อสงสัยเนื้องอก หรือมะเร็งในกระเพาะปัสสาวะ
• การกำจัด/ผ่าตัดเนื้องอก ผ่าตัดเพื่อนำก้อนเนื้อหรือเซลล์มะเร็งออกจากผนังกระเพาะปัสสาวะ
• การแก้ไขการอุดตันของท่อปัสสาวะ ในกรณีที่นิ่วอุดตันอยู่ในท่อปัสสาวะ (Urethra) สัตวแพทย์อาจใช้การผ่าตัดกระเพาะปัสสาวะเพื่อ "ย้อนนิ่ว" (Retropulsion) กลับเข้าไปในกระเพาะปัสสาวะก่อน แล้วจึงนำออกทางกระเพาะปัสสาวะ

หลักการและขั้นตอนการผ่าตัด (Cystotomy)

• การประเมินก่อนผ่าตัด: มีความสำคัญมาก โดยเฉพาะในรายที่มีการอุดตันของท่อปัสสาวะ สัตว์เลี้ยงมักมีภาวะยูเรียในเลือดสูง (Azotemia) และระดับโพแทสเซียมในเลือดสูง (Hyperkalemia) ซึ่งต้องได้รับการแก้ไขให้สัตว์เลี้ยงอยู่ในภาวะคงที่ก่อนการผ่าตัด
• การวางยาสลบและการเตรียมพื้นที่: วางยาสลบและทำความสะอาดบริเวณช่องท้องอย่างปลอดเชื้อ
• การเปิดช่องท้องและกระเพาะปัสสาวะ: เปิดแผลผ่าตัดที่ช่องท้องส่วนล่าง จากนั้นนำกระเพาะปัสสาวะออกมาจากช่องท้องและใช้ผ้าปลอดเชื้อ (Laparotomy sponges) มากันไว้เพื่อป้องกันปัสสาวะปนเปื้อนช่องท้อง
• การนำนิ่วออก: สัตวแพทย์จะเปิดแผลที่ผนังกระเพาะปัสสาวะ แล้วนำนิ่วหรือสิ่งแปลกปลอมออก จากนั้นจะล้างกระเพาะปัสสาวะและท่อปัสสาวะให้สะอาดอย่างทั่วถึงเพื่อกำจัดนิ่วขนาดเล็กหรือตะกอนที่หลงเหลือ
• การปิดแผล: เย็บปิดกระเพาะปัสสาวะด้วยเทคนิคพิเศษที่ป้องกันการรั่วซึมของปัสสาวะ (มักใช้ไหมชนิดละลาย) และเย็บปิดช่องท้องตามปกติ

การดูแลหลังผ่าตัดและความเสี่ยง


• การพักฟื้นในโรงพยาบาล: สัตว์เลี้ยงต้องพักฟื้นในโรงพยาบาล 1-3 วัน เพื่อเฝ้าระวังภาวะแทรกซ้อน เช่น เลือดออก หรือปัสสาวะรั่วเข้าช่องท้อง (Uroabdomen)
• การดูแลแผล: เจ้าของต้องป้องกันไม่ให้สัตว์เลี้ยงเลียหรือกัดแผลโดยการใส่ปลอกคอป้องกัน (Elizabethan Collar)
• การจัดการนิ่วซ้ำ: ความเสี่ยงที่สำคัญที่สุดหลังการผ่าตัดนิ่วคือ การกลับมาเป็นนิ่วซ้ำ (Recurrence) ซึ่งมีอัตราค่อนข้างสูง เจ้าของจึงต้องเคร่งครัดในการให้อาหารสูตรเฉพาะสำหรับป้องกันนิ่ว และให้สัตว์เลี้ยงดื่มน้ำในปริมาณที่เพียงพอตามคำแนะนำของสัตวแพทย์
• การตรวจวิเคราะห์นิ่ว: นิ่วที่นำออกมาจะต้องถูกส่งไปตรวจวิเคราะห์ชนิด เพื่อใช้ในการวางแผนการให้อาหารและการจัดการระยะยาวที่ถูกต้องแม่นยำที่สุด